2015 jylǵy 29 jeltoqsan, Astana qalasy
Ishki ister organdarynyń kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń qyzmetin uıymdastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 22 maýsymdaǵy № 607 qaýlysymen bekitilgen «Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrligi týraly erejeniń» 16-tarmaǵynyń 27) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Ishki ister organdarynyń kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń qyzmetin uıymdastyrý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń Ákimshilik polısııa komıtetiniń tóraǵasy jáne Astana, Almaty qalalarynyń, oblystardyń jáne Kóliktegi ishki ister departamentteriniń bastyqtary osy buıryqty ishki ister organdary jeke quramynyń zerdeleýin qamtamasyz etsin.
3. Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń Ákimshilik polısııa komıteti (I.V. Lepeha) zańnamada belgilengen tártippen:
1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin kúntizbelik on kún ishinde ony merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa joldaýdy;
3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń Etalondyq baqylaý bankine ornalastyrý úshin «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligi Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásiporynǵa joldaýdy;
4) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy;
5) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrligi Zań departamentine osy tarmaqtyń 1), 2), 3) jáne 4) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardy oryndaý týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin.
4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń orynbasary polısııa general-maıory E.Z.Týrgýmbaevqa jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrligi Ákimshilik polısııa komıtetine (I.V.Lepeha) júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr polısııa general-polkovnıgi Q.QASYMOV
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne
ǵylym mınıstri _______ A.B.Sárinjipov
2015 jylǵy «___» ___________
Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń
2015 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №1098 buıryǵymen bekitilgen
Ishki ister organdarynyń kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń qyzmetin uıymdastyrý qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
1. Osy Ishki ister organdarynyń kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń qyzmetin uıymdastyrý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar):
1) ishki ister organdarynyń kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń (budan ári - KTI ÝPI) qyzmetin uıymdastyrý tártibin;
2) bilim berý uıymdarynyń bilim alýshylary arasynda quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyn uıymdastyrýdy;
3) aýmaqtyq ishki ister organdarynyń (budan ári – IIO) bólinisin kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi bólinisteriniń jumysyn uıymdastyrýdy;
4) kámeletke tolmaǵandarmen jumysty uıymdastyrýdy;
5) KTI ÝPI-diń IIO qyzmetterimen kámeletke tolmaǵandar arsyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasy máseleleri boıynsha ózara is-qımyl jasasý tártibin aıqyndaıdy.
2. KTI ÝPI jáne bilim berý uıymdaryna bekitilgen KTI ÝPI aýmaqtyq IIO-nyń kámeletke tolmaǵandarmen jumys jónindegi ókilderi bolyp tabylady, olar óz quzyreti sheginde mindetterdi oryndaıdy.
3. Ákimshilik ýchaske – aýdannyń (qalanyń, qaladaǵy aýdannyń) jergilikti polısııa qyzmeti (budan ári – JPQ) bastyǵynyń buıryǵymen KTI ÝPI bekitiletin qalalyq nemese aýyldyq jerdiń aýmaǵy. Ákimshilik ýchaske shekarasynyń ólshemderin JPQ bastyǵy aıqyndaıdy.
Kóliktegi IIO-da ákimshilik ýchaskeniń shekaralary kólik obektilerine tikeleı jaqyn jerde ornalasqan stansııalardyń, aıaldama pýnktteriniń, eldi-mekenderdiń jáne turǵyn alaptarynyń sanyna, jolaýshylar jáne júk tasymaldarynyń qarqyndylyǵyna baılanysty belgilenedi jáne kóliktegi IIO bastyǵynyń buıryǵymen bekitiledi.
4. Ákimshilik ýchaskege JPQ (kóliktegi IIO) bastyǵynyń buıryǵymen rettik nómir taǵaıyndalady. Jańadan taǵaıyndalǵan KTI ÝPI ákimshilik ýchaskeni qabyldaýy JPQ (kóliktegi IIO) bastyǵynyń nemese onyń orynbasarynyń qatysýymen júrgiziledi. Ákimshilik ýchaskeni qabyldaý men tapsyrý faktisi týraly osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha ákimshilik ýchaskeniń pasportynda tıisti jazba júrgiziledi.
5. KTI ÝPI bilim berý uıymyna JPQ bastyǵynyń buıryǵymen bekitiledi.
Bilim berý uıymynda oqytýdyń biraýysymdyq rejıminde nemese oqýshylar sany bir myńnan astam bolǵan kezde, bilim berý uıymynyń aýmaǵyna jaqyn ornalasqan ákimshilik ýchaskege bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI-di bekitýge jol beriledi. Bul rette ákimshilik ýchaskede turatyn kámeletke tolmaǵandardyń sany bir myńnan aspaıdy.
6. KTI ÝPI qyzmette uzaq ýaqyt bolmaǵan kezeńde (30 jumys kúninen astam) ákimshilik ýchaskege (bilim berý uıymyna) JPQ bastyǵynyń buıryǵy negizinde ákimshilik ýchaskege irgeles ornalasqan KTI ÝPI qyzmet kórsetedi.
7. KTI ÝPI IIO ýchaskelik polısııa pýnktteriniń kabınetterine ornalasady, al bilim berý uıymdaryna bekitilgen KTI ÝPI bilim berý uıymy usynatyn bilim berý uıymdarynyń kabınetterine ornalastyrylady.
Kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi bólinister bir ǵımaratta ne IIO ákimshilik ǵımaratyna tikeleı jaqyn ornalasqan, telefon jáne radıo baılanyspen qamtamasyz etilgen, kámeletke tolmaǵandarmen jumys isteýge arnalǵan úı-jaılarda ornalasady.
2. KTIB ÝPI jumysyn uıymdastyrý tártibi
8. Bilim berý uıymdaryna bekitilgen KTI ÝPI-ǵa jáne KTI ÝPI-ǵa jalpy basshylyqty kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi bólinistiń (budan ári – KTIB) bastyǵy júzege asyrady, ol ákimshilik ýchaskege bekitilmeıdi. Kórsetilgen laýazym joq jáne KTIB ÝPI sany 7 birlikten aspaıtyn IIO-da KTIB aǵa ýchaskelik ınspektory da ákimshilik ýchaskege bekitilmeıdi.
9. KTI ÝPI óziniń jumysyn KTIB jumys josparlaryna sáıkes uıymdastyrady. Josparlanǵan is-sharalar, JPQ basshylyǵynan alynǵan tapsyrmalar týraly jumys dápterine kún saıyn jazba júrgizedi.
KTI ÝPI jáne bilim berý uıymdaryna bekitilgen ÝPI ár aıdyń qorytyndysy boıynsha 1 kúnine atqarylǵan jumys týraly anyqtamany toltyrady, ol jınaqtaý úshin KTIB bastyǵyna (aǵa ınspektoryna) usynylady.
10. KTI ÝPI:
1) kámeletke tolmaǵandar arasynda quqyq buzýshylyq jasaýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardy anyqtaýǵa, zerdeleýge, joıýǵa baǵyttalǵan sharalar keshenin júzege asyrady;
2) quqyq buzýshylyq jasaýǵa beıim kámeletke tolmaǵandardy, tárbıeleý boıynsha mindetterin oryndamaıtyn ata-analardy nemese zańdy ókilderin anyqtaıdy jáne olardy Profılak-tıkalyq esepke jáne baqylaýǵa qoıady;
3) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasy boıynsha memlekettik organdarmen, úkimettik emes uıymdarmen ózara is-qımyl jasasýdy júzege asyrady;
4) ýchaskelik polısııa ınspektorlarymen birlesip, kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qamtamasyz etýge, quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna, jasóspirimder arasyndaǵy qadaǵalaýsyzdyq pen panasyz qalýǵa baılanysty máseleler boıynsha turǵyndarmen kezdesýge qatysady;
5) arnaıy bilim berý uıymdaryna jáne erekshe rejımde ustaıtyn bilim berý uıymdaryna jiberiletin kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty, kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý jáne (nemese) qaraý boıynsha ózderiniń mindetterin oryndamaıtyn ne olardyń minez-qulqyna teris áser etetin ata-analarǵa nemese zańdy ókilderine qatysty ata-analyq quqyǵynan aıyrýǵa ne shekteý qoıýǵa arnalǵan materıaldardy daıyndaýǵa qatysady;
6) jazalarǵa jáne qoǵamnan oqshaýlaýǵa baılanysty emes qylmystyq-quqyqtyq yqpal etýdiń ózge de sharalaryna sottalǵan kámeletke tolmaǵandardyń ómir súrý saltyn jáne minez-qulqyn baqylaýdy qamtamasyz etýde probasııa qyzmetine kómek kórsetedi;
7) JPQ bastyǵy bekitken kestege sáıkes azamattardy qabyldaýdy júzege asyrady. Azamattardy qabyldaýdy esepke alý osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha azamattardy qabyldaýdy esepke alý jýrnalynda júrgiziledi;
8) IIO úshin qyzyǵýshylyq týdyratyn adamdar jáne faktiler týraly mańyzdy aqparattar jınaqtaýdy júzege asyrady, bul týraly baıanatpen IIO basshylyǵyn nemese IIO tıisti bólinisterin dereý aqparattandyrady. Basshylyqtyń buryshtamasy bar baıanattyń kóshirmesi jáne olar boıynsha tekserý nátıjeleri jınaqtaý isinde tigiledi.
9) azamattardyń ómirin, densaýlyǵyn, quqyqtary men bostandyqtaryn quqyqqa qarsy qolsuǵýshylyqtan qorǵaıdy;
10) quqyqqa qarsy qolsuǵýshylyqtardan, oqıǵalardan jáne jazataıym oqıǵalardan zardap shekken, sondaı-aq kómekke muqtaj ne olardyń ómirine jáne densaýlyǵyna qaýipti ózge de jaı-kúıdegi jeke tulǵalarǵa kómek kórsetedi;
11) ákimshilik quqyq buzýshylyqty anyqtaıdy jáne jolyn kesedi, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister boıynsha óndiristi júzege asyrady;
12) adamnyń qadir-qasıetin jáne qoǵamdyq ónegeni qorlaıtyn mas kúıde qoǵamdyq oryndarda júrgen ata-anany nemese zańdy ókilderdi nemese kámeletke tolmaǵandy medısınalyq uıymdarǵa nemese ishki ister organdaryna jetkizedi;
13)úsh jastan on segiz jasqa deıin qadaǵalaýsyz qalǵan balalardy, sondaı-aq ata-ananyń nemese zańdy ókilderdiń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy Kámeletke tolmaǵandardy beıimdeý ortalyqtaryna (budan ári – KTBO) jetkizedi;
14)qylmystyq jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan adamdardy ustaıdy;
15)qylmystyq teris qylyqtar boıynsha sotqa deıingi óndiristi júzege asyrady;
16) jeke jáne zańdy tulǵalardan Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn saqtaýdy, quqyqqa qarsy áreketterdi toqtatýdy talap etedi, osy talaptar oryndalmaǵan jaǵdaıda tıisti májbúrleý sharalaryn qoldanady;
17) jeke tulǵanyń jeke basyn kýálandyratyn qujattaryn tekseredi;
18) óndiristegi materıaldar men ister boıynsha jeke tulǵalardy jáne zańdy tulǵalardyń ókilderin IIO-ǵa shaqyrýǵa, olardan túsiniktemeler jáne aıǵaqtar, qujattar, olardyń kóshirmelerin alady, ol kelmegen jaǵdaıda, belgilengen tártipte eriksiz keltirtedi;
19) jeke jáne zańdy tulǵalarǵa oryndaý úshin mindetti uıǵarymdar, qylmystyq nemese ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardy joıý týraly usynymdar shyǵarady;
20) materıaldyq shyǵyn keltirilgen jaǵdaıda ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaǵan tártipte óteı otyryp, qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaýda kúdikti adamdardyń izine túsý, tótenshe nemese áskerı jaǵdaıdyń áreket etýi kezinde, áskerı qaqtyǵys jaǵdaılarynda, tótenshe jaǵdaılardy joıý kezinde oqıǵa ornyna barý, eger ýaqytty sozý adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna shynaıy qater týdyratyn bolsa, medısınalyq uıymdarǵa shuǵyl medısınalyq kómekke muqtaj adamdardy jetkizý úshin kóliktiń kez kelgen túrin (dıplomatııalyq ımmýnıtetke ıe shet memleketter men halyqaralyq uıymdar ókildikteriniń kólik quraldarynan basqa) paıdalanady;
21) qylmystyq nemese ákimshilik quqyq buzýshylyqty jasaý faktilerin jáne IIO qyzmetkerleriniń is-qımylyn tirkeý úshin tehnıkalyq quraldardy paıdalanady;
22) ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin adamdardy IIO-ǵa jetkizedi;
23) qarý-jaraqty, oq-dárilerdi, esirtki quraldaryn, psıhotroptyq zattar men prekýsorlardy, sondaı-aq tyıym salynǵan ózge de zattardy alady;
24) qylmystyq jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaýda kúdiktilerdi, jeke tulǵanyń qaýipsizdigine qater tóndiretin ne onda ákimshilik jáne quqyq buzýshylyq jasalǵandyǵy nemese jasalyp jatqandyǵy, jazataıym jaǵdaı oryn alǵandyǵy, dúleı zilzalalar, apattar, epıdemııa, epızootııa jáne jappaı tártipsizdikter kezinde jeke tulǵalardyń jeke qaýipsizdigin jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin jetkilikti derekter bolǵan kezde turǵyn úı men ózge de úı-jaılarǵa, aýmaqqa jáne jer ýchaskelerine (dıplomatııalyq ımmýnıtetke ıe shet memleketter men halyqaralyq uıymdar ókildikterinen basqa) kedergisiz kiredi;
25) eger olardyń bolýy balanyń ómiri men densaýlyǵyna qater tóndiretin bolsa, jeke tulǵalardyń baspanalarǵa kirýge nemese onda bolýǵa shekteý qoıady, ýaqytsha tyıym salady;
26) Profılak-tıkalyq esepte turatyn adamdardy krımınalıstıkalyq esepke qoıý úshin IIO-ǵa jetkizedi, sýretke túsiredi, daktıloskopııadan ótkizedi, dybys, kıno-beıne túsirilim júrgizedi;
27) KTIB qyzmetin jarııalaý úshin buqaralyq aqparat quraldaryn tartady;
28) jekelegen derekterdi jınaqtaýdy jáne óńdeýdi júzege asyrady;
29) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrady.
11. Kóliktegi KTI ÝPI osy Qaǵıdalardyń 10-tarmaǵynyń talaptarymen qatar:
1) óz betimen otbasynan, bilim berý uıymdarynan ketip qalǵan balalardy anyqtaıdy jáne olardy ata-analaryna tapsyrady ne bul týraly úsh jumys kúni ishinde olardyń turǵylyqty jeri boıynsha KTIB-ni aqparattandyra otyryp, KTBO-ǵa jiberedi;
2) kólik obektilerinde balalardyń jaraqattanýyn, poezdardyń qaýipsiz qozǵalysyna qol suǵatyn quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý boıynsha is-sharalar júrgizedi;
3) kólik obektilerine irgeles eldi mekenderde turatyn kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyn uıymdastyrýda IIO-ǵa kómek kórsetedi.
Kólik obektilerinde kámeletke tolmaǵandar quqyq buzýshylyq jasaǵan jaǵdaıda, olardy turǵylyqty jerleri boıynsha IIO esebine qoıý úshin úsh jumys kúni ishinde aýmaqtyq KTIB-ge habarlaıdy.
12. KTI ÝPI jáne bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI kámeletke tolmaǵandar arasynda quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna, balalardyń qadaǵalaýsyzdyǵyna jáne qaraýsyzdyǵyna baılanysty emes mindetterdi oryndaý úshin paıdalanýǵa jol berilmeıdi.
13. KTIB jumysynyń qortyndylaryn aı saıyn KTIB bastyǵy (aǵa ınspektory), toqsan saıyn JPQ, kóliktegi IIO bastyǵy nemese onyń orynbasarlary qaraıdy.
14. JPQ, kóliktegi IIO bastyǵy nemese onyń orynbasarlary toqsanyna bir retten kem emes osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi bólinisterdiń jumysyn tekserý nátıjelerin esepke alý jýrnalyna jazýdy júzege asyra otyryp, KTIB jumysynyń uıymdastyrylýyn tekseredi.
3. Bilim berý uıymdarynyń bilim alýshylary arasynda quqyq buzýshylyqtar
profılaktıkasyn uıymdastyrý
15. Bilim berý uıymdarynyń bilim alýshylary arasyndaǵy bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI jumysy bilim berý uıymdarynyń pedagogıkalyq ujymdarymen ózara is-qımyl jasasýda jáne bilim berý uıymynyń basshysy men JPQ bastyǵynyń orynbasary bekitken ár oqý toqsanyna qurylǵan birlesken is-sharalar josparyna sáıkes qurylady.
Birlesken jumys josparynda bilim alýshylarmen jáne olardyń ata-analarymen jeke Profılak-tıkalyq jumys júrgizý, quqyqtyq saýattylyqtaryn arttyrý, bilim alýshylardyń bos ýaqytyn uıymdastyrý, reıdttik is-sharalar, sondaı-aq kámeletke tolmaǵandardyń arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna baǵyttalǵan, onyń ishinde kanıkýl kezeńinde ózge de is-sharalar ótkizý qamtylady.
16. Ár oqý toqsanynyń qorytyndysy boıynsha bilim alýshylar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń jaı-kúıi, sondaı-aq bilim berý uıymynda bilim alýshylar arasyndaǵy Profılak-tıkalyq jumystyń tıimdiligin arttyrý boıynsha bilim berý uıymynyń basshylyǵy úshin usynystary bar bilim berý uıymynda quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna baǵyttalǵan naqty is-sharalar týraly anyqtama erkin túrde jazylady.
17. Oqý jyly aıaqtalǵannan keıin JPQ men bilim berý uıymy basshylyǵynyń qatysýymen, múddeli memlekettik organdardyń ókilderin shaqyra otyryp, bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI men bilim berý uıymynyń birlesken jumysynyń nátıjeleri qaralady.
18. Bilim alýshylar tarapynan qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasalǵan kezde bilim berý uıymynyń Profılaktıka jónindegi keńesiniń otyrysyn ótkizýge dereý bastamashylyq etedi. Otyrystyń nátıjeleri boıynsha zańnamada kózdelgen den qoıýdyń tıisti sharalary ázirlenedi.
19. Bilim alýshylar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasy maqsatynda KTI ÝPI:
1) bilim alýshylarmen jáne olardyń ata-analarymen nemese zańdy ókilderimen Profılak-tıkalyq áńgimelesýler júrgizedi, olardyń turǵylyqty jerine barady;
2) bilim berý mekemeleriniń jaýapty qyzmetkerlerimen birlesip, bilim alýshylardyń zańǵa baǵynýshylyǵyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan quqyqtyq nasıhat, aqparattyq-aǵartý jumysy boıynsha is-sharalar ótkizedi;
3) oqý ornynyń pedagogıkalyq ujymyn tarta otyryp, bilim berý uıymdarynyń bilim alýshylary arasynda quqyq buzýshylyqtardy anyqtaýǵa jáne jolyn kesýge baǵyttalǵan Profılak-tıkalyq is-sharalardy uıymdastyrady;
4) kanıkýl kezeńinde bilim berý mekemeleri bilim alýshylarynyń demalysy men bos ýaqytyn uıymdastyrýǵa qatysady;
5) bilim alýshylar arasyndaǵy qadaǵalaýsyzdyqtyń, alkogolızmniń jáne nashaqorlyqtyń aldyn alý máselelerinde bilim berý mekemeleriniń pedagogıkalyq ujymyna uıymdastyrýshylyq jáne quqyqtyq kómek kórsetedi;
6) bilim berý mekemesiniń aýmaǵynda buqaralyq is-sharalar, sondaı-aq bilim alýshylardyń qatysýymen bilim berý uıymynan tys jerlerde is-sharalar ótkizý kezinde qoǵamdyq tártipti saqtaýdy qamtamasyz etedi;
7) quqyq buzýshylyqtar jáne qoǵamǵa qarsy ózge de áreketter jasaıtyn, alkogoldik ishimdikterdi, psıhotroptyq jáne eseńgiretetin zattardy paıdalanatyn bilim alýshylardy anyqtaıdy, bul týraly bilim berý uıymynyń basshylyǵyna dereý habarlaıdy.
8) balalarǵa qaraý, olardy tárbıeleý, oqytý boıynsha mindetterin oryndamaıtyn, balalarǵa qatigezdikpen qaraıtyn nemese olardy qylmystyq quqyq buzýshylyqtar men qoǵamǵa qarsy áreketter jasaýǵa tartatyn ata-analardy nemese zańdy ókilderdi anyqtaıdy;
9) bilim berý uıymdary bilim alýshylarynyń qadaǵalaýsyz qalýyna, quqyq buzýshylyqtar men qoǵamǵa qarsy ózge de áreketter jasaýyna yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardy anyqtaıdy;
10) kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý nemese qaraý boıynsha mindetterdi oryndamaıtyn, sondaı-aq olardyń minez-qulqyna teris áser etetin kámeletke tolmaǵandardyń ata-analarynyń nemese zańdy ókilderiniń, sondaı-aq IIO esebinde turǵan kámeletke tolmaǵandardyń turǵyn úı-turmystyq jaǵdaıyn zertteýge qatysady;
11) arnaıy bilim berý uıymdaryna, onyń ishinde erekshe rejımde ustaıtyn oqý oryndaryna jiberý úshin oqýdan qasaqana jaltyrǵan, qylmystyq jaýapkershilik júkteletin jasqa jetpeı, qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasaǵan kámeletke tolmaǵandarǵa materıaldardy sotqa nemese kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııaǵa daıyndaıdy;
12) ózderiniń balalaryn tárbıeleý, qaraý jáne oqytý boıynsha mindetterin oryndamaıtyn nemese tıisti deńgeıde oryndamaıtyn ata-analarǵa nemese zańdy ókilderge qatysty materıaldardy jınaqtaý jáne kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııaǵa joldaý boıynsha ata-ana quqyǵynan aıyrýǵa ne shekteýge sotqa ótinish daıyndaý úshin kómek kórsetedi;
13) bilim berý uıymdarynda sottyń jáne kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııanyń kóshpeli otyrystaryn ótkizýge kómek kórsetedi;
14) quqyq qorǵaý baǵytyndaǵy balalar qozǵalysynyń jumysyna kómek kórsetedi.
20. Bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI, ol bolmaǵan jaǵdaıda KTI ÝPI bilim berý uıymyna baqylaý isterin júrgizedi. Baqylaý isi bilim berý uıymynda ne KTI ÝPI-diń qyzmettik kabınetinde saqtalady.
Baqylaý isi eki bólimnen turady.
Baqylaý isiniń birinshi bólimi mynandaı málimeterdi qamtıdy:
bilim alýshylardyń tizimi (tegin, aty-jónin, synybyn, úıiniń mekenjaıyn, baılanys telefonyn, ata-analardyń nemese zańdy ókilderdiń derekterin kórsete otyryp);
bilim berý uıymy qyzmetkerleriniń tizimi (tegin, aty-jónin, laýazymyn, mekenjaıyn, baılanys telefondaryn kórsete otyryp);
kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý jáne (nemese) qaraý boıynsha mindetterin oryndamaıtyn, sondaı-aq olardyń minez-qulqyna teris áser etetin kámeletke tolmaǵandardyń ata-analarynyń nemese zańdy ókilderiniń tizimi;
mektepishilik esepte jáne IIO esebinde turǵan bilim alýshylardyń tizimi;
Profılak-tıkalyq áńgimelesý júrgizýdiń nátıjeleri, minezdemeler, kámeletke tolmaǵandardyń sabaqqa qatysýyn, bos ýaqytyn, esepke alý, turǵyn úı-turmystyq jaǵdaıyn tekserý aktileri jáne bilim alýshylarmen jeke Profılak-tıkalyq jumystyń materıaldary.
Baqylaý isiniń ekinshi bóliminde:
birlesken is-sharalar josparlary;
bilim berý uıymdarynyń Profılaktıka jónindegi keńesi otyrystarynyń materıaldarynyń kóshirmeleri;
birlesken jumystyń nátıjeleri boıynsha anyqtamalar;
quqyqtyq taqyryptarǵa dáris materıaldary.
21. Bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI qajettilik bolǵan kezde, bilim berý uıymynda esepke alynǵan adamnyń minez-qulqyndaǵy ózgeristeri týraly KTI ÝPI-ǵa habarlaıdy, aqparattyń kóshirmesi bilim berý uıymynyń baqylaý isine tigiledi.
4. Aýmaqtyq IIO KTIB jumysyn uıymdastyrý
22. Aýmaqtyq IIO KTIB KTI ÝPI jáne bilim berý uıymyna bekitilgen KTI ÝPI qyzmetin úılestirýdi jáne baqylaýdy qamtamasyz etedi.
23. Aýmaqtyq IIO KTIB-ǵa:
1) kámeletke tolmaǵandar jasaǵan jáne olarǵa qatysty jasalǵan qylmystyq quqyq buzýshylyqtar, olardyń qatysýymen bolǵan ózge de oqıǵalar boıynsha jıyntyq aqparattardy kún saıyn taldaý júrgizý, olardy jasaýǵa yqpal etken sebepter men jaǵdaılardy anyqtaý;
2) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń balalardyń qadaǵalaýsyz jáne panasyz qalýynyń jaı-kúıine, qurylymy men dınamıkasyna aı saıyn taldaý júrgizý;
3) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy jedel ahýaldy taldaýdy eskere otyryp, KTIB jumys josparyn toqsan saıyn jasaý, josparlanǵan is-sharalardyń oryndalýyn, KTIB qyzmetiniń nátıjeleri týraly eseptiń daıyndalýyn baqylaý júkteledi.
KTIB jumys josparynda oryndalý merzimin jáne aıaqtalý nysanyn kórsete otyryp:
kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasy máseleleri boıynsha memlekettik, óńirlik baǵdarlamalarda, IID, KIID josparlarynda, nusqaýlarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń Alqasy sheshimderinde (budan ári – IIM) josparlanǵan;
kámeletke tolmaǵandardyń arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardy, qadaǵalaýsyzdyqty jáne panasyz qalýshylyqty anyqtaý jáne jolyn kesý boıynsha;
devıantty minez-qulqy bar kámeletke tolmaǵandardy, kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý, jáne (nemese) qaraý boıynsha ózderiniń mindetterdi oryndamaıtyn, sondaı-aq olardyń minez-qulqyna teris áser etetin kámeletke tolmaǵandardyń ata-analaryn nemese zańdy ókilderin, sondaı-aq quqyq buzýshylyqtar men qoǵamǵa qarsy áreketter jasaýǵa tartatyn adamdardy anyqtaý jáne olardy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaýapkershilikke tartý sharalaryn qabyldaý boıynsha;
kámeletke tolmaǵandarmen jáne olardyń ata-analarymen nemese zańdy ókilderimen jeke Profılak-tıkalyq jumys júrgizý boıynsha;
bilim berý uıymdarynyń bilim alýshylary arasynda Profılak-tıkalyq jumys júrgizý boıynsha;
KTI ÝPI kásibı daıarlyǵyn arttyrý boıynsha;
kámeletke tolmaǵandardar arasynda quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna baǵyttalǵan ózge de is-sharalar kórsetiledi.
4) balalardy tárbıeleý, oqytý, quqyqtaryn, múddelerin qorǵaýmen, olardyń bos ýaqytyn uıymdastyrýmen aınalysatyn memlekettik organdarmen, memlekettik emes jáne qoǵamdyq uıymdarmen ózara is-qımyl jasasýdy júzege asyrý;
5) jarty jyldyń qorytyndysy boıynsha Kámeletke tolmaǵandardyń isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııaǵa, bilim berý basqarmasyna (bólimine) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń, balalar qadaǵalaýsyzdyǵynyń jáne panasyz qalýshylyǵynyń jaı-kúıi, qabyldanyp jatqan sharalar, sondaı-aq olardy jetildirý boıynsha problemalyq máseleler týraly aqparattandyrý;
6) osy Qaǵıdalarǵa 4-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kámeletke tolmaǵandar jasaǵan jáne olarǵa qatysty jasalǵan qylmystyq quqyq buzýshylyqtardy, sondaı-aq olardyń qatysýymen jasalǵan oqıǵalardy esepke alý jýrnalyn júrgizý;
7) aı saıyn bilim basqarmasyna (bólimine) qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasaǵan bilim berý uıymdary bilim alýshylarynyń tizimin joldaý;
8) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasyna, balalardyń qadaǵalaýsyzdyǵy men panasyzdyǵynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan jedel-Profılak-tıkalyq jáne ózge de is-sharalar júrgizý;
9) aı saıyn bilim basqarmasymen (bólimimen) birge bilim berý uıymdaryna sebepsiz barmaıtyn kámeletke tolmaǵandar boıynsha salystyra tekserý júrgizý;
10) IIO-da aı saıyn, IID-de toqsan saıyn krımınaldyq polısııa, tergeý jáne anyqtaý, sondaı-aq toqsan saıyn IIO-da esepte turǵan kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty probasııa, aqparattyq-analıtıkalyq qyzmettermen salystyra tekserý júrgizý;
11) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar profılaktıkasy máseleleri boıynsha IIO, IID, KIID jáne basqa da memlekettik organdarmen jáne memlekettik emes organdarmen jáne uıymdarmen keńesterde qaraý úshin qajetti materıaldar daıyndaý;
12) kámeletke tolmaǵandar jasaǵan ne olarǵa qatysty jasalǵan quqyq buzýshylyqtardyń sebepteri men jaǵdaılaryn joıý boıynsha usynymdar engizý;
13) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń, sondaı-aq balalardyń qadaǵalaýsyzdyǵynyń jáne panasyzdyǵynyń aldyn alý boıynsha jumystyń oń tájirıbelerin zerdeleý, jalpylaý jáne praktıkaǵa engizý;
14) kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý boıynsha jumysty uıymdastyrýda ádistemelik jáne praktıkalyq kómek kórsetý;
15) ınspektorlyq tekserister júrgizýge, KTI ÝPI jumysyn zerdeleý úshin IIO bólinisterine baqylaý, keshendi tekserister jáne ózge de shyǵýlar júrgizýge, olardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn naqty oryndaýyn qamtamasyz etýge qatysý;
16) kámeletke tolmaǵandar jasaǵan qylmystyq quqyq buzýshylyqtar boıynsha qyzmettik tekserýler júrgizý.
Qyzmettik tekserýlerdi IID JPQ qyzmetkerleri jáne IID, KIID ákimshilik polısııa basqarmalary (budan ári – ÁPB) kámeletke tolmaǵandar bandıtızm, kisi óltirý, qaraqshylyq, densaýlyqqa qasaqana aýyr zııan keltirý, zorlaý jasaǵanda, sondaı-aq qylmystyq quqyq buzýshylyqtardy IIO esebinde turǵan kámeletke tolmaǵandar jasaǵan kezde júrgizedi.
Kámeletke tolmaǵanǵa qatysty qylmystyq quqyq buzýshylyq jasalǵan kezde, sondaı-aq sýısıd, jazataıym jaǵdaı jáne olardyń qatysýymen bolǵan ózge de oqıǵalar kezinde erkin túrde anyqtama jasalady.
Qyzmettik tekserý qorytyndylarynyń kóshirmelerin JPQ, jelilik IIO, IID JPQ-ǵa, KIID ÁPB-ǵa qylmystyq quqyq buzýshylyq tirkelgen sátten bastap 15 jumys kúni ishinde, Qazaqstan Respýblıkasy IIM Ákimshilik polısııa komıtetine (budan ári – Komıtet) bir aı ishinde usynylady.
17) problemalyq máselelerdi jáne olardy sheshý joldaryn kórsete otyryp, kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar jáne qadaǵalaýsyzdyq profılaktıkasy boıynsha jumys týraly baıandaý jazbalardy jarty jyldyqtyń qorytyndylary boıynsha IID, KIID JPQ-ǵa 5 kúnine, al IID JPQ jáne KIID Ákimshilik polısııa basqarmasy Komıtetke 10 kúnine joldaıdy.
5. Kámeletke tolmaǵandarmen jumysty uıymdastyrý
24. Kámeletke tolmaǵandar IIO jetkizilgen kezde KTI ÝPI:
1) kámeletke tolmaǵannyń jeke basyn, ony sıpattaıtyn derekterdi onyń ata-anasyn nemese zańdy ókilderi týraly málimetterdi, jasóspirimdi tárbıeleý jaǵdaılaryn, quqyq buzýshylyqty, oqıǵany jasaýdyń sebepteri men jaǵdaılardy anyqtaý jáne IIO-ǵa jetkizilgen kámeletke tolmaǵandardy esepke alý jýrnalyna osy Qaǵıdalarǵa 5-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha tirkeý;
kámeletke tolmaǵanǵa teris áser etetin, ony quqyq buzýshylyq (alkogoldik ishimdikter, esirtki zattaryn jáne psıhtropty zattardy paıdalanýǵa tyıym) jasaýǵa tartatyn adamdardy anyqtaý, kámeletke tolmaǵanǵa satýǵa tyıym salynǵan zattardy satatyn oryndardy anyqtaý maqsatynda kámeletke tolmaǵannan jaýap alady.
Jaýap alý kámeletke tolmaǵannyń ata-anasynyń nemese zańdy ókilderiniń qatysýymen ótkiziledi.
2) IIO vedomstvolyq esepteri boıynsha, qajet bolǵan jaǵdaıda psıhonevrologııalyq ne psıhıatrııalyq mekemelerdiń esepteri boıynsha tekseredi;
3) kámeletke tolmaǵannyń alkogoldik, esirtkilik nemese ýytqumarlyq mas jaǵdaıda ekenine jetkilikti negizder bolǵanda ony medısınalyq kýálandyrýǵa jiberedi;
4) sıpatty dene jaraqattary ne bolmasa syrqat belgileri bar kámeletke tolmaǵandardy densaýlyq saqtaý uıymdaryna jiberedi;
5) kámeletke tolmaǵandy ata-anasyna nemese zańdy ókilderine berý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda osy Qaǵıdalarǵa 6-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kámeletke tolmaǵandy KTBO-ǵa ornalastyrý týraly qaýly shyǵarady.
25. Tastandy nemese adasyp ketken balalarǵa qatysty adasyp ketken (tastandy) balalardy jetkizý týraly akti osy Qaǵıdalarǵa 7-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha úsh danada jasalady.
Aktiniń birinshi danasy «Qylmystyq quqyq buzýshylyqtar týraly aryzdar men habarlamalardy qabyldaý jáne tirkeý, Sotqa deıingi tergep-tekserýdiń biryńǵaı tizilimin júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń 2014 jylǵy 19 qyrkúıektegi № 89 buıryǵynyń (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9744 bolyp tirkelgen) talaptaryna sáıkes IIO aqparattardy esepke alý kitabynda tirkeledi, ekinshisi KTBO-ǵa ne ózge bilim berý nemese densaýlyq saqtaý uıymdaryna jiberiledi jáne úshinshisi nomenklatýralyq iske tigiledi.
26. IIO-nyń qyzmet kórsetý aýmaǵynan tys turatyn kámeletke tolmaǵandy quqyq buzýshylyq jasaǵany, qadaǵalaýsyzdyǵy jáne panasyzdyǵy úshin jetkizgen kezde KTI ÝPI kámeletke tolmaǵannyń turǵylyqty jeri boıynsha IIO-ǵa úsh jumys kúni ishinde osy týraly aqparat joldaıdy. Joldanǵan aqparat týraly, shyǵys nómirlerin kórsete otyryp, osy Qaǵıdalardyń 24-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasynda kórsetilgen IIO-ǵa jetkizilgen kámeletke tolmaǵandardy esepke alý jýrnalyna jazba júrgiziledi. Joldanǵan aqparattyń kóshirmesi jınaqtaý isine tigiledi.
27. Profılak-tıkalyq esep jáne baqylaý:
1) jazasyn óteýden shartty túrde mezgilinen buryn bosatylǵan;
2) qylmystyq jaýapkershilik bastalatyn jasqa jetpeýine baılanysty qylmystyq jaýapkershilikke jatpaıtyn qylmystyq quqyq buzýshylyq belgilerin qamtıtyn teris qylyqtar jasaǵan;
3) olarǵa qatysty qamaýǵa alýmen baılanysty emes bultartpaý sharalary tańdalǵan, qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaýda aıyptalýshy nemese kúdikti;
4) olarǵa qatysty bos ýaqytyn shekteý jáne minez-qulqyna erekshe talapttar belgileý týraly sheshim qabyldanǵan;
5) qylmystyq-atqarý júıesiniń mekemelerinen bosatylǵan;
6) arnaıy bilim berý uıymdarynyń jáne erekshe rejımde ustaıtyn bilim berý uıymdarynyń túlekterine;
7) qorǵaý nusqamasy shyǵarylǵan kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qoldanylady.
Sondaı-aq Profılak-tıkalyq esepke alý jáne baqylaý kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý jáne (nemese) qaraý boıynsha ózderiniń mindetterin oryndamaıtyn, sondaı-aq olardyń minez-qulqyna teris áser etetin kámeletke tolmaǵandardyń ata-analaryna nemese zańdy ókilderine qatysty qoldanylady.
Profılak-tıkalyq esepke qoıý kezinde Profılak-tıkalyq esepte turǵan kámeletke tolmaǵandar osy Qaǵıdalarǵa 8-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kámeletke tolmaǵandardy tirkeý jýrnalyna tirkeledi, ata-analary jáne zańdy ókilderi osy Qaǵıdalarǵa 9-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha kámeletke tolmaǵandardy tárbıeleý, oqytý jáne (nemese) qaraý boıynsha ózderiniń mindetterin oryndamaıtyn, sondaı-aq olardyń minez-qulqyna teris áser etetin kámeletke tolmaǵandardyń ata-analary nemese zańdy ókilderi jýrnalyna tirkeledi.
28. Profılak-tıkalyq baqylaý «Ishki ister organdarynda Profılak-tıkalyq esepte turatyn adamdardy Profılak-tıkalyq baqylaýdy júzege asyrý jónindegi qaǵıdalardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń 2014 jylǵy 15 shildedegi № 432 buıryǵynyń (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9695 bolyp tirkelgen) talaptaryna sáıkes júzege asyrylady. Profılak-tıkalyq esepti júrgizý osy Qaǵıdalarǵa 10-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha profılaktıkalanatyn adamdar sanatymen aıqyndalady.
29. Jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan adamdarǵa qatysty jeke profılaktıka júrgizý tártibi «Jazasyn óteýden shartty túrde merziminen buryn bosatylǵan adamdardyń minez-qulqyn baqylaýdy júzege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń 2014 jylǵy 19 qyrkúıektegi № 622 buıryǵynyń (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9839 bolyp tirkelgen) talaptaryna sáıkes júzege asyrylady.
30. Osy Qaǵıdalarǵa 11-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha olarǵa qatysty jeke profılaktıka sharalary qoldanylatyn adamdar sanaty osy Qaǵıdalarǵa 12-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha olarǵa qatysty jeke profılaktıka sharalary qoldanylatyn adamdardy esepke alý jýrnalyna tirkeledi, olardy IIO-ǵa esepke qoıý úshin negiz bolyp tabylatyn materıaldar kelip túsken sátten bastap úsh jumys kúni ishinde myna sanattar boıynsha:
1) shartty túrde sottalǵan, qoǵamdyq jumystarǵa tartýǵa sottalǵan, túzetý jumystaryna sottalǵan, bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jazalardyń ózge túrlerine sottalǵan, sondaı-aq jazasyn óteýi nemese sot úkimniń oryndalýy keıinge qaldyrylǵan kámeletke tolmaǵandar;
2) onsha aýyr emes nemese aýyrlyǵy ortasha qylmys jasaǵany úshin sottalǵan jáne tárbıelik yqpal etýdiń májbúrleý sharalaryn qoldana otyryp, sot jazadan bosatqan kámeletke tolmaǵandar;
3) Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq-prosestik kodeksiniń 35-babynyń 3), 4), 9), 10) jáne 12)-tarmaqshalary nemese 36-baby, onyń ishinde raqymshylyq nemese keshirim jasaý aktisi negizinde qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilikten nemese jazadan bosatylǵan kámeletke tolmaǵandar;
4) alkogoldik ishimdikterdi, esirtki quraldaryn, psıhotroptyq jáne adamnyń psıhıkalyq jáne dene fýnksııalary men minez-qulqyna teris áser beretin ózge de kúshti áser etetin zattardy teris paıdalanatyn kámeletke tolmaǵandar;
5) qadaǵalaýsyz jáne panasyz qalǵan kámeletke tolmaǵandar;
6) dálelsiz sebeptermen jalpy bilim beretin oqý oryndaryna barmaıtyn kámeletke tolmaǵandar;
7) bir jyl ishinde eki jáne odan kóp ret ákimshilik quqyq buzýshylyqtar jasaǵan kámeletke tolmaǵandar;
8) psıhıkalyq buzylýmen baılanysty emes, psıhıkalyq damýy artta qalýy saldarynan qylmystyq jaýapkershilikke jatpaıtyn qylmystyq belgilerdi qamtıtyn áreketter jasaǵan kámeletke tolmaǵandar;
9) kámeletke tolmaǵandardy quqyq buzýshylyqtar nemese basqa da qoǵamǵa qarsy áreketter jasaýǵa tartatyn adamdar tirkeledi.
31.Osy Qaǵıdalardyń 30-tarmaǵynda kórsetilgen árbir adamǵa osy Qaǵıdalarǵa 13-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha olarǵa qatysty jeke profılaktıka sharalary qoldanylatyn adamdarǵa jınaqtaý isi bastalady.
32. Kámeletke tolmaǵan IIO-ǵa birneshe sanat boıynsha qoıylýǵa jatqyzylǵan jaǵdaılarda, KTI ÝPI olardy esepke alýdy anaǵurlym mańyzdy sanat boıynsha júzege asyrady. Sanattyń mańyzdylyǵy osy Qaǵıdalardyń 27 jáne 30-tarmaqtarynyń ıerarhııalaryna sáıkes aıqyndalady.
33. KTI ÝPI kámeletke tolmaǵandy IIO esebine qoıý jáne shyǵarý týraly:
kámeletke tolmaǵannyń ata-anasyn nemese zańdy ókilderin;
kámeletke tolmaǵannyń oqý jáne (nemese) jumys orny boıynsha ákimshilikke úsh jumys kúni ishinde habarlaıdy.
Eger IIO-da esepte turǵan adam qalanyń (oblystyń) basqa aýdanyna nemese basqa óńirge turaqty turýǵa kóshken jaǵdaıda, onda ol kóshkennen keıin úsh jumys kúni ishinde tańdaǵan turǵylyqty jeri boıynsha IIO-ǵa onyń kelgeni týraly rastaýdy alý úshin suraý salý joldanady.
Suraý salý joldanǵany týraly belgi osy Qaǵıdalardyń 27 jáne 30-tarmaqtaryna sáıkes IIO esebinde turǵan adamdardy tirkeý jýrnalynda jáne IIM Biriktirilgen derekter bankiniń (budan ári - IIM BDB) «Eseptegi element» derekter bazasyna qoıylady.
Adamnyń kórsetilgen turǵylyqty jerine kelgeni týraly rastaýdy alǵannan keıin, tıisti IIO-ǵa júrgizilgen Profılak-tıkalyq jumystyń materıaldary joldanady.
34. Osy Qaǵıdalardyń 27-tarmaǵynyń 1), 2), 3), 5) tarmaqshalarynda jáne 30-tarmaǵynyń 1), 2), 3), 4), 7) jáne 9)-tarmaqshalarynda kórsetilgen adamdardy IIO esebine qoıǵannan keıin úsh táýlik ishinde, IIO keńsesi arqyly krımınaldyq polısııa bólinisterine jedel baqylaýdy qamtamasyz etý úshin osy Qaǵıdalarǵa 14-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha esepke qoıylǵany týraly baıanattyń kóshirmesi, sholý anyqtama joldanady.
IIO esebinen adamdy shyǵarý týraly aqparat krımınaldyq polısııa bólinisterine táýlik ishinde joldanady.
35. IIO-ǵa esepke qoıylǵan jáne odan shyǵarylǵan adamdar týraly mál